5 chiến lược học từ vựng tiếng anh hiệu quả cho sinh viên

Bạn đang tìm kiếm các chiến lược hay phương pháp học từ vựng hiệu quả cho bản thân? Bài viết này sẽ chia sẻ cho bạn "5 chiến lược học từ vựng hiểu quả" mà mình thường xuyên áp dụng hàng ngày để lên "trình" Tiếng Anh.

Tại sao cần có chiến lược học từ vựng?

Có rất nhiều bạn học sinh, sinh viên thường cho rằng học từ vựng chỉ cần học máy móc, hay chỉ đơn giản là đọc thuộc lòng một "list" những từ được liệt kê trong cuốn sổ tay. Một số khác thường bỏ qua việc học từ vựng vì coi nó không quan trọng bằng việc học ngữ pháp, một số thì lại cảm thấy chán nản về việc học từ vựng do quá nhiều quá khó và không biết cách học từ vựng sao cho hiệu quả.

Tuy nhiên, việc học từ vựng được coi là nền tảng đầu tiên mà bạn cần xây dựng để học tốt các kỹ năng khác trong Tiếng anh. Bất kì kỹ năng nào từ nghe, nói, đọc, viết đều cần những viên gạch "nhỏ" là "từ vựng" để học tốt. Do đó, để ghi nhớ từ vựng hiệu quả, tìm cho mình một chiến lược học từ vựng là vô cùng cần thiết.

Giới thiệu về chiến lược học từ vựng

1. Chiến lược học từ vựng là gì?

Thuật ngữ "Chiến lược học từ vựng" được xây dựng từ nền tảng của thuật ngữ "Chiến lược học" chỉ các phương pháp hay công cụ để người học có thể hiểu và ghi nhớ từ vựng một cách hiệu quả. Theo Rubin 1987, "chiến lược học từ vựng như một công cụ giúp nâng cấp trình độ ngôn ngữ thông qua các phương pháp, ý tưởng, bài tập hay các quá trình tiếp nhận mà người đọc có thể áp dụng để hiểu, lưu trữ và sử dụng ngôn ngữ.

Cũng theo đó, Catalán (2003) cũng đã có định nghĩa khác về thuật ngữ này: Chiến lược học từ vựng là những kiến thức về các cơ chế được sử dụng để học từ vựng cũng như các bước hay các hoạt động được thực hiện bởi sinh viên để

Tìm ra nghĩa của những từ chưa biết
Duy trì chúng trong bộ nhớ dài hạn
Gợi nhớ chúng trong tương lai.
Sử dụng chúng theo hình thức nói hoặc viết

2. Phân loại các chiến lược học từ vựng?

Hình 2.1: Chiến lược học từ vựng hiệu quả

Trong bài viết này, chiến lược học từ vựng sẽ được chia ra làm 5 nhóm:

a. Các chiến lược xác định (DET)

Đây là chiến lược người học sử dụng để khám phá ý nghĩa của từ vựng mới mà không cần dựa vào sự trợ giúp từ bên ngoài.

Điều này có thể bao gồm các kỹ thuật như sử dụng tài liệu tham khảo, đánh giá tiền tố và gốc từ, suy luận nghĩa từ ngữ cảnh, xác định nghĩa từ các từ đồng gốc trong ngôn ngữ thứ nhất (L1), và sử dụng từ điển để tìm định nghĩa của từ.

Những phương pháp quyết định này thường được sử dụng để diễn giải các từ mới xuất hiện hơn là để ghi nhớ các từ đã học trước đó.

Để xác định nghĩa của một từ, người sử dụng phương pháp xác định sử dụng kiến thức ngôn ngữ của mình, rút ra kết luận từ sự hiểu biết về cấu trúc của ngôn ngữ, nhận dạng các từ đồng gốc trong L1, xem xét ngữ cảnh, hoặc tham khảo các nguồn bên ngoài.

b. Các chiến lược xã hội (SOC)

Đề cập đến việc tìm hiểu ý nghĩa của một mục từ vựng mới bằng cách tương tác với bạn bè hoặc tìm kiếm sự trợ giúp từ giáo viên hoặc bạn cùng lớp.

Áp dụng chiến lược này, người học cũng có thể học và thực hành ý nghĩa từ vựng trong nhóm hoặc thậm chí tương tác với người bản ngữ để chuyển thông tin về từ mới.

Các phản hồi có thể có nhiều hình thức khác nhau, bao gồm đồng nghĩa, dịch nghĩa, và các hình thức khác.

c. Các chiến lược ghi nhớ (MEM)

Là chiến lược dựa vào kiến thức và kinh nghiệm trước đó của người học để lưu giữ từ vựng trong trí nhớ dài hạn.

Những chiến lược này giúp học sinh tạo kết nối giữa các từ mục tiêu và những gì họ đã biết bằng cách nhóm các từ theo chủ đề hoặc cấu trúc, liên kết các từ trong tư duy, sử dụng các cử chỉ vật lý, kết nối từ mới với những việc họ đã từng làm trước đây, kiểm tra chính tả, và phát âm từ to rõ trong khi học.

d. Chiến lược nhận thức (COG)

Chiến lược này và chiến lược ghi nhớ (MEM) khá giống nhau. Điểm khác biệt là các phương pháp nhận thức không chú ý nhiều đến giai đoạn áp dụng kỹ năng.

Bộ chiến lược này bao gồm các thực hành như lặp lại và sử dụng các thiết bị cơ học như sổ tay từ vựng để hỗ trợ quá trình tiếp thu từ vựng và áp dụng phương pháp lặp lại.

Trong số các chiến lược thuộc nhóm nhận thức có sự lặp lại từ ngữ bằng lời nói và viết, tạo danh sách từ, và dán nhãn cho các vật thể với nghĩa của chúng trong ngôn ngữ mục tiêu.

e. Chiến lược siêu nhận thức (META)

Là các kỹ thuật liên quan chặt chẽ hơn đến quá trình ra quyết định hoặc theo dõi và đánh giá tiến độ của người học trong suốt quá trình học tập như tự kiểm tra bằng bài kiểm tra từ vựng, lập kế hoạch học từ mới, ...

Những người học sử dụng các chiến lược siêu nhận thức tự quyết định từ nào cần ưu tiên và tìm hiểu sâu hơn để hiểu rõ.

Một số phương pháp cụ thể của từng chiến lược học từ vựng

1. Chiến lược xác định:

Phân tích thành phần từ loại: Xác định từ loại của từ mới (danh từ, động từ, tính từ, v.v.) để hiểu rõ cách sử dụng.

Phân tích tiền tố và gốc từ: Tìm hiểu tiền tố, hậu tố và gốc từ để dự đoán nghĩa của từ mới.

Phân tích và sử dụng hình ảnh hoặc cử chỉ có sẵn: Dựa vào hình ảnh hoặc cử chỉ để đoán nghĩa của từ.

Đoán nghĩa từ ngữ cảnh văn bản: Đọc toàn bộ câu hoặc đoạn văn để suy luận nghĩa của từ mới.

Sử dụng từ điển (song ngữ hoặc đơn ngữ): Tra cứu từ điển để có định nghĩa chính xác và ví dụ cụ thể.

2. Chiến lược Xã hội:

Hỏi giáo viên về từ đồng nghĩa, diễn giải, hoặc dịch nghĩa L1 của từ mới: Nhờ giáo viên giải thích từ mới hoặc cung cấp từ đồng nghĩa, diễn giải hoặc dịch nghĩa.

Hỏi bạn cùng lớp về ý nghĩa: Thảo luận với bạn bè để hiểu nghĩa của từ.

Học và thực hành ý nghĩa trong nhóm: Tham gia nhóm học tập để cùng nhau học và thực hành từ vựng.

Tương tác với người bản ngữ: Thực hành từ vựng thông qua giao tiếp với người bản ngữ.

3. Chiến lược Ghi nhớ:

Kết nối từ mới với những từ đã biết: Tạo liên kết giữa từ mới và từ đã biết để dễ dàng ghi nhớ.

Tạo hình ảnh tinh thần về một vật hoặc đối tượng: Tưởng tượng hoặc vẽ hình ảnh liên quan đến từ mới.

Nhóm các từ tương tự để ghi nhớ, ví dụ, danh từ, động từ, v.v.: Nhóm các từ có cùng chủ đề hoặc từ loại để ghi nhớ dễ hơn.

Kết nối từ với từ đồng nghĩa và trái nghĩa: Liên kết từ mới với các từ đồng nghĩa và trái nghĩa để mở rộng vốn từ.

Nhớ từ theo cách lặp lại liên tục: Luyện tập lặp đi lặp lại từ mới để ghi nhớ lâu dài.

4. Chiến lược Nhận thức

Lặp lại bằng lời nói: Nói từ mới nhiều lần để ghi nhớ.

Lặp lại bằng văn bản: Viết từ mới nhiều lần để ghi nhớ.

Danh sách từ: Tạo danh sách từ mới để ôn tập thường xuyên.

Dán nhãn tiếng Anh lên các vật thể: Gắn nhãn tiếng Anh lên các đồ vật xung quanh để ghi nhớ từ.

Giữ sổ tay từ vựng: Ghi chép từ mới vào sổ tay để tiện ôn tập.

5. Chiến lược Siêu nhận thức:

Sử dụng phương tiện tiếng Anh (bài hát, phim, tin tức, podcast, v.v.): Tiếp xúc với tiếng Anh qua các phương tiện truyền thông để học từ vựng.

Sử dụng phương pháp ôn tập từ vựng cách quãng: Ôn tập từ vựng theo lịch trình cách quãng để ghi nhớ lâu dài.

Tự kiểm tra bằng các bài kiểm tra từ vựng: Tự kiểm tra kiến thức từ vựng bằng các bài kiểm tra để đánh giá tiến độ học tập.

Bỏ qua hoặc bỏ qua từ mới: Nếu gặp từ khó, bạn có thể bỏ qua và học sau.

Tiếp tục học từ qua thời gian: Duy trì thói quen học từ mới đều đặn và liên tục.

Cách áp dụng các chiến lược học từ vựng hiệu quả

Hãy tạo dựng thói quen học từ vựng bằng cách sử những chiến lược học hiệu quả để dần cải thiện trình độ tiếng Anh của mình.

Hình: Áp dụng chiến lược học từ vựng hiệu quả

Bước 1: Lựa chọn chiến lược phù hợp

Hãy lựa chọn một trong số những chiến lược hoặc kết hợp nhiều chiến lược mà bạn cho là hiệu quả với chính bản thân hoặc chỉ đơn giản là bạn thích học theo phương pháp đó.

Bước 2: Lập kế hoạch học từ vựng

Bạn có thể lập kế hoạch học từ vựng trong một ngày, một tuần hay một tháng với mục tiêu ngắn hạn, dài hạn tùy sở thích.

Nên đặt ra mục tiêu và phân phối thời gian hợp lý để duy trì thói quen mỗi ngày học bao nhiêu từ vựng, thời gian để ôn tập và áp dụng từ vựng đó.

Một số ứng dụng bạn có thể lập kế hoạch đẹp mắt và khoa học: Notion, Ghi chú,...

Bước 3: Chủ động học tập, tránh xao nhãng

Loại bỏ các thiết bị gây xao nhãng xung quanh, tập trung học trong một khoảng thời gian đề ra.

Học theo khung giờ thích hợp cho bạn, có thể là sáng sớm, buổi tối, đêm khuya,...

Bước 4: Nhắc lại từ vựng đã học

Sau khi học xong, nếu như không được luyện tập và thực hành thường xuyên, việc quên từ vựng là không thể trành khỏi. Do đó hay ôn tập lại các từ vựng thường xuyên để ghi nhớ sâu hơn.

Nếu bạn đã luyện viết tay nhiều nhàm chán, bạn có thể tham khảo một số phần mềm flashcard để ôn tập từ vựng như: Quizlet, Anki,..

Tổng kết

Trên đây là những chiến lược học từ vựng tiếng anh hiệu quả mà bạn có thể áp dụng vào việc học tập ngoại ngữ của bản thân. Những chiến lược này sẽ giúp bạn ghi nhớ và học từ vựng một cách khoa học, tránh tình trạng "học trước quên sau" và có ích cho bạn rất nhiều vào khả năng ngoại ngữ ở không chỉ từ vựng mà còn là tất cả các kỹ năng khác trong ngoại ngữ. Học ngoại ngữ là cả một quá trình dài cần sự nỗ lực và chăm chỉ của mỗi cá nhân. Vậy nên mong rằng bạn hãy không ngừng học hỏi và đạt được mục tiêu của riêng mình. Nếu bạn muốn biết thêm một số tip hay về việc học ngoại ngữ, hãy ghé thăm đứa con tinh thần của tớ nhé https://sharingaboutyourfuture.blogspot.com/

Nguồn tham khảo:

1. Catalán, R. M. (2003). Sex differences in L2 vocabulary learning strategies. Retrieved from International Journal of Applied Linguistics.

2. Rubin, D. (1987). Learner strategies: Theoretical assumptions, research, history,and typology. In A. Wenden and J. Rubin (Eds.), Learner strategies in language learning (p15-30). Retrieved from Eaglewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall.

3. Schmitt, N. (1997). Vocabulary learning strategies. In N. Schmitt and M. McCarthy (Eds.), Vocabulary: Description, acquisition and pedagogy. Retrieved from Cambridge University Press.